یلان ریوْ ماسک (به انگلیسی: Elon Reeve Musk؛ زادهٔ ۲۸ ژوئن ۱۹۷۱) یک سرمایهگذار و صاحب کسبوکار است که بابت هدایت شرکتهای تسلا، اسپیساکس، شبکه اجتماعی اکس (توییتر سابق) و وزارت کارآمدی دولت شناخته شده است. ماسک از سال ۲۰۲۱ یکی از ثروتمندترین افراد جهان بهشمار میرود؛ فوربز تا مهٔ ۲۰۲۵، دارایی خالص او را ۴۲۴٫۷ میلیارد دلار آمریکا برآورد کرد.[۴] ماسک در خانوادهای ثروتمند در پرتوریا به دنیا آمد. او مدت کوتاهی در دانشگاه پرتوریا به تحصیل پرداخت و در ۱۸ سالگی به کانادا رفت که از طریق مادر کاناداییتبارش تابعیت این کشور را به دست آورد.[۵] دو سال بعد به دانشگاه پنسیلوانیا رفت و در آنجا کارشناسی اقتصاد و کارشناسی فیزیک خود را گرفت. او سپس در سال ۱۹۹۵ برای تحصیل در دانشگاه استنفورد به کالیفرنیا نقل مکان کرد اما بعد از دو روز ترک تحصیل کرد و بههمراه برادرش کیمبال، شرکت نرمافزاری راهنمای سفر آنلاین زیپ۲ را تأسیس کرد. این شرکت نوپا در سال ۱۹۹۹ بهمبلغ ۳۰۷ میلیون دلار توسط کامپک خریداری شد و با ۱۲ میلیون دلاری که بهدستآورد، ماسک همان سال مشترکاً بانکداری مستقیم X.com را تأسیس کرد که در سال ۲۰۰۰ با کنفینیتی ادغام شد و باعث تشکیل پیپل شد. ایبی در سال ۲۰۰۲ پیپل را بهمبلغ ۱٫۵ میلیارد دلار خریداری کرد و همان سال، ماسک با ۱۰۰ میلیون دلار مبلغ بهدستآمده، شرکت خدمات پرواز فضایی اسپیساکس را تأسیس نمود. ماسک در سال ۲۰۰۴ سرمایهگذار شرکت تولیدکنندهٔ وسایل نقلیه الکتریکی تسلا موتورز (اکنون شرکت تسلا) شد. سپس رئیس هیئت مدیره و طراح محصولات تسلا شد و در سال ۲۰۰۸ سمت مدیرعاملی را بر عهده گرفت. در سال ۲۰۰۶، او در بنیان شرکت خدمات انرژی خورشیدی سولارسیتی نقش داشت که بعداً توسط تسلا خریداری شد و به تسلا انرژی تبدیل شد. او در سال ۲۰۱۵ مؤسسهٔ تحقیقاتی ترویج هوش مصنوعی بهنام اوپنایآی را مشترکاً تأسیس کرد. ماسک سال بعد مشترکاً شرکت فناوری عصبی نیورالینک را با هدف توسعهٔ واسط مغز و رایانه و همچنین شرکت احداث تونل بورینگ را بنیان نهاد. ماسک سامانه ترابری ریلی تندرو یعنی هایپرلوپ را مطرح کرده است. او در سال ۲۰۲۱ به عنوان شخص سال مجله تایم انتخاب شد. او در سال ۲۰۲۲، توییتر را بهمبلغ ۴۴ میلیارد دلار خریداری کرد. توییتر در شرکت بهتازگی تاسیسشدهٔ اکس کورپ ادغام و سال بعد این سرویس تحت نام اکس بازسازی برند شد. در مارس ۲۰۲۳ نیز شرکتی در زمینهٔ هوش مصنوعی بهنام xAI تأسیس کرد. فعالیتهای سیاسی و دیدگاههای ماسک او را به چهرهای تفرقهافکن تبدیل کرده است. او به دلیل اظهارات غیرعلمی و گمراهکننده، از جمله اطلاعات نادرست دربارهٔ کووید-۱۹ و ترویج نظریههای توطئه، و همچنین تأیید نظرات یهودستیزانه، نژادپرستانه و ترنسهراسانه مورد انتقاد قرار گرفته است. خرید توییتر توسط او به دلیل افزایش متعاقب گفتار نفرتانگیز و گسترش اطلاعات نادرست در این پلتفرم جنجالبرانگیز بود. ماسک بزرگترین اهداکننده مالی در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ ایالات متحده بود و از چهرهها، اهداف و احزاب سیاسی راستگرای افراطی در سطح جهانی حمایت میکند. در اوایل سال ۲۰۲۵، او بهعنوان مشاور ارشد رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، و رئیس دفاکتو وزارت کارآمدی دولت فعالیت کرد. نقش او در دولت دوم ترامپ با واکنش منفی عمومی مواجه شد، بهویژه در پاسخ به اقدامات وزارت کارآمدی دولت. آغاز زندگی و تحصیل ایلان ریو ماسک در ۲۸ ژوئن سال ۱۹۷۱ در پرتوریا، آفریقای جنوبی زاده شد.[۶][۷] او فرزند ارشد یک خانوادهٔ ۵ نفره بود. پدر او، اِرول ماسک زاده آفریقای جنوبی و بزرگ شدهٔ انگلیس، مهندس و مادر کانادایی انگلیسی او به نام مِی ماسک متخصص رژیم غذایی و مدل بود. او یک برادر کوچکتر به نام کیمبال ماسک (زاده ۱۹۷۲) و یک خواهر کوچکتر به نام توسکا ماسک (زاده ۱۹۷۴) دارد. ایلان ماسک دوران کودکی خود را در آفریقای جنوبی سپری کرد. ماسک ۱۰ ساله بود که پدر و مادر او از یکدیگر جدا شدند و ایلان اغلب اوقات را با پدرش در آفریقای جنوبی زندگی میکرد. او به دلیل طلاق والدین، قلدری در مدرسه، و مشکل در درک نشانهها و علایم ارتباط اجتماعی به دلیل نشانگان آسپرگر، دوران کودکی دشواری را سپری کرد.[۸] ایلان ماسک در سن ۱۰ سالگی اولین رایانه شخصی خود، کمودور ویآیسی-۲۰ را خرید. ایلان به برنامهنویسی علاقهمند شد و به تنهایی شروع به یادگیری برنامهنویسی کرد. در سن ۱۲ سالگی با فروش بازی ویدئویی Blastar که شخصاً آن را طراحی کرده بود ۵۰۰ دلار به دست آورد. پس از فارغالتحصیلی از دبیرستان ماسک تصمیم گرفت که بدون حمایت خانواده به ایالات متحده مهاجرت کرده و خانه را ترک کند. ایلان ماسک در سال ۱۹۸۹ از طریق بستگان مادرش به کانادا نقل مکان کرد و به مدت دو سال در دانشگاه کوئینز در کینگستون، انتاریو به تحصیل پرداخت. پس از اینکه حق شهروندی کانادا را به دست آورد به مونترآل رفت. در ابتدا به هر شغل کم درآمدی راضی بود و کار میکرد و تقریباً یک سالی بود که با فقر دست و پنجه نرم میکرد. ماسک در سال ۱۹۹۲ رؤیای خود را به واقعیت تبدیل و به ایالات متحده نقل مکان کرد. در واقع پس از دریافت بورس تحصیلی از دانشگاه پنسیلوانیا توانست زندگی خود را در ایالات متحده آغاز کند. او مدرک کارشناسی را در رشتهٔ فیزیک به دست آورد. اما سال بعد تصمیم گرفت که در مدرسهٔ وارتون دانشگاه پنسیلوانیا مدرک کارشناسی در رشتهٔ علوم اقتصادی را نیز به دست آورد.[۹] فعالیتهای تجاری زیپ۲ مقالهٔ اصلی: زیپ۲ ماسک در سال ۱۹۹۵ به همراه برادرش کیمبال ماسک، شرکت نرمافزاری زیپ۲ را تأسیس کرد. شرکت یک نرمافزار «راهنمای سفر» برخط برای صنعت انتشارات روزنامه را توسعه و به بازار ارائه داد.[۱۰] ماسک قراردادهایی با نیویورک تایمز و شیکاگو تریبون[۱۱][۱۲] بست و اعضای هیئت مدیره را برای ادغام با شرکتی به نام سیتیسرچ[۱۳] منصرف کرد. کامپک زیپ۲ را با قیمت ۳۰۷ میلیون دلار به وسیله سهام در سال ۱۹۹۹ تصاحب کرد.[۱۴] ۷٪ یا ۲۲ میلیون دلار از فروش به ماسک رسید.[۱۱] پیپال و ایکس.کام مقالهٔ اصلی: پیپال در مارس ۱۹۹۹، ماسک پیپال (ایکس.کام) را به عنوان یک سرویسدهنده مالی و یک شرکت پرداخت ایمیلی تأسیس کرد.
